طراحی نما مبحث مهم و پیچیده ای در پروسه ساختمان سازی است . نمای هر ساختمان اولین معرف آن بنا به بینندگان است . در گذشته طراحی نمای ساختمان در مرحله اجرا و به درخواست و سلیقه کارفرما انجام می شد . این امر سبب آشفتگی ظاهری سیمای شهر گشته و از منظر جامعه شناسی نامطلوب بود به همین دلیل شهرداری تهران برای سامان دهی به کالبد شهر تهران ، اقدام به وضع قوانینی برای طراحی نمای ساختمان ها نمود که رعایت آن برای تمام طراحان و کارفرمایان الزامی است .
همچنین برای طراحی نما در هر یک از مناطق بیست و دوگانه شهر تهران ، قوانین جداگانه ای نیز وضع شده است . این قوانین برای اجرای بهتر، به سه دسته قوانین الزامی ، توصیه ای و پرهیزی دسته بندی شده اند.
ضوابط الزامی طراحی نما در شهرداری تهران
رعایت قوانین الزامی برای کلیه معماران ، پیمانکاران و سازندگان و سایر متولیان امر طراحی داخلی و ساخت نما از مرحله اول یعنی صدور جواز تا پایانی ترین مرحله که اخذ پایان کار است ، اجباری است. این قوانین عبارتند از:
- در طراحی نما باید از مصالح مرغوبی که در مقابل فرسایش و آلودگی مقاوم هستند بهره گرفته شود . همچنین رنگ کلی و غالب بنا با ساختمان های مجاور تناسب و همخوانی داشته باشد . برای پر کردن درز انقطاع بین ساختمان های همجوار از مصالحی که کاملا با نما تناسب دارند ، استفاده شود .
- در طراحی نما باید به خط پیشانی ساختمان های مجاور کاملا دقت شود . طراحی بام ها باید متناسب با اقلیم منطقه باشد و معماری بومی در این رابطه مورد توجه قرار گیرد . طراحی آبچکان و مواردی از این دست جهت جلوگیری از لغزش آب روی نما و پیدایش لکه
- طرح ورودی ساختمان باید در تناسب کامل با سایر بخش های نما داشته باشد . نصب قرنیز در مقابل پنجره ها سبب جلوگیری از سر خوردن آب روی نما می شود و لحاظ نمودن آن در طراحی نمای اجباری است .
- تاسیسات ساختمان در بخش هایی که از جانب معابر اشراف دارند ، قرار نگیرند .
ضوابط توصیه ای طراحی نما در شهرداری تهران
رعایت ضوابط توصیه ای ضروری نیست اما ، در نظر گرفتن این قوانین و لحاظ نمودن آن ها در بازسازی و بازطراحی نما ، سبب اخذ سریعتر مجوزهای لازم توسط شرکت طراحی نما می شود . این قوانین عبارتند از:
- در طراحی نما ی مدرن باید از ترکیب چند رنگ محدود استفاده نمود . استفاده از چندین رنگ در طراحی نما توصیه نمی شود . مصالح به کار گرفته شده در طبقه همکف بهتر است از نوع قابل شستشو باشد . استفاده از آجرهایی که بند کشی می شوند در طراحی نما مناسب است و توصیه می گردد . چنانچه در طراحی سیمان به کار گرفته شود ، باید از نوع آب ساب و یا شسته با آبچکان مناسب استفاده شود .
- استفاده از پوشش گیاهی و فضای سبز در بام ها توصیه می شود. همچنین چنانچه بام ها ملک های همجوار از کف سازی خاصی که دارای ارزش است استفاده نموده باشد، بهتر است طراحی نمای کف پشت بام ساختمان متناسب با آن ها اجرا شود .
- عقب تر بودن درب ورودی و پارکینگ نسبت به حد مالکیت توصیه می گردد . لبه های بالکنی، بازشوها و پیش آمدگی ها باید با ساختمان های همسایه هماهنگ و متناسب باشد . بازشوهای ساختمان باید با سایر بازشوهای ساختمان و حتی بازشوهای ملک های مجاور تناسب داشته باشند . محدوده ای جهت خشک نمودن لباس در نظر گرفته شود که در معرض دید عموم قرار نداشته باشد .
- تابلوهای نصب شده در نمای ساختمان با ساختمان های مجاور متناسب بوده و از گلدان ها تاحد امکان جهت جلوه بصری استفاده شود .
ضوابط پرهیزی طراحی نما در شهرداری تهران
ضوابط پرهیزی باید به صورت کامل و دقیق توسط شرکت طراحی نمای ساختمان و شرکت معماری اجرا شوند .
- نماهای صرفا شیشه ای ممنوع بوده و استفاده از آن ها مجاز نمی باشد. استفاده از رنگ های نامتعارف در طراحی و اجرای نمای ساختمان به هیچ عنوان مجاز نیست . همچنین مصالح برنده و دارای سطوح تیز که به انسان آسیب می رساند ، در طبقه همکف غیر مجاز است. استفاده از تعداد مصالح بالاتر از چهار عدد در طراحی نما امکان پذیر نیست .
- پیش آمدگی بام نسبت به ساختمان های همسایه غیر مجاز است . تاسیسات ساختمان نباید در معرض دید عمومی قرار داشته باشد .
- پیش آمدگی درب ورودی، لبه پنجره و قرنیز ممنوع می باشد . بازشوهای پنجره باید از اشکال معمول و به صورت متحدالشکل استفاده شوند .
- نگاشتن نوشته روی ساختمان خلاف قوانین بوده و نصب تابلوها در جایی خلاف طرح بنا، غیر قانونی است .